Zaburzenia lękowe

Choć lęk jest nieprzyjemnym stanem emocjonalnym, ewolucyjnie jest nam potrzebny do mobilizowania nas do walki (z różnymi trudnościami, np. na egzaminie) lub ucieczki (przed rzeczywistym zagrożeniem). W sytuacji jednak gdy lęk eskaluje, nadmiernie przybiera na sile, paraliżuje nas lub pojawia się nieadekwatnie do sytuacji, może stwarzać problemy w naszym codziennym funkcjonowaniu. Zaburzenia lękowe to najczęstsze zaburzenia psychiczne w populacji. Początkowo mogą być trudne do rozpoznania, gdyż często objawiają się objawami somatycznymi, jak na przykład: drżenie kończyn, ciała, potliwość, kołatania serca, zawroty głowy, nudności, biegunki, zaparcia, i inne. W zaburzeniach lękowych niektórzy pacjenci zmagają się z uporczywym niepokojem, obawami przed przyszłością, martwieniem np. o zdrowie bliskich, lub nawet zamartwieniem bez określonego powodu. Czują lęk „jakby pod skórą”, opisują „nieprzyjemne uczucie w brzuchu”, lęk towarzyszy im prawie cały czas. Często nasila się on w nocy, napędza nieprzyjemne myśli, rozważania i utrudnia zasypianie. Pacjenci mogą doświadczać także lęku przed określonymi obiektami (np. pająkami, krwią), czy sytuacjami (lataniem, wysokością, otwartą/zamkniętą przestrzenią). Pewna grupa pacjentów skarży się na lęk w sytuacjach społecznych. Obawiają się oni oceny innych osób w sytuacji jedzenia w miejscach publicznych, korzystania z toalety, czy nawet komunikacji miejskiej. Pacjenci starają się tak organizować swoje życie, by unikać takich sytuacji, co czasami jest niemożliwe. Istotnym problemem są napady paniki, przebiegające z objawami somatycznymi (drżeniem ciała, kołataniem serca, dusznością, potliwością) z obawą przed śmiercią czy utratą kontroli. Pacjenci z powodu tych dolegliwości często wzywają karetkę pogotowia, trafiają do lekarza rodzinnego i lekarzy różnych specjalności, w obawie przed poważaną chorobą somatyczną. Dokuczliwymi dolegliwościami są także niechciane przez pacjenta myśli (obsesje), czy czynności, rytuały (kompulsje). Pacjent mimo tego, że nie chce, jest jakby zmuszony przez siebie np. do nadmiernego mycia rąk, sprawdzania, porządkowania, czy przedstawiania sobie w myślach nieprzyjemnych sytuacji i obrazów. Zaburzenia lękowe często trwają latami i znacznie pogarszają komfort życia. Mogą przyczyniać się do rozwoju lub pogorszenia przebiegu chorób somatycznych (np. choroby wrzodowej, nadciśnienia tętniczego, łuszczycy, chorób autoimmunologicznych, zespołu jelita drażliwego). Pacjenci często nieświadomi psychiatrycznej komponenty dolegliwości lub z „lęku przed wizytą u psychiatry” opóźniają wdrożenie odpowiedniego leczenia. Właściwa diagnoza i efektywne leczenie mogą przyczynić się do znacznej poprawy komfortu życia osób dotkniętych zaburzenia lękowymi.
© 2023 TOMASZ TOMCZAK
- e-mail: drtomasztomczak@gmail.com
